Khi một người ở ghép dọn đi giữa chừng, cần chốt bốn khoản: tiền thuê tính theo ngày ở thực tế hoặc đến hết thời hạn báo trước, phần tiền cọc của người đó (thường do người vào thay trả lại trực tiếp, vì chủ nhà chỉ hoàn cọc khi hết hợp đồng), điện nước chốt số đúng ngày dọn, và phần đồ dùng mua chung tính theo giá trị còn lại. Ghi lại thành một bảng quyết toán có chữ ký hoặc tin nhắn xác nhận của mọi người.
Trước hết: ai đứng tên hợp đồng với chủ nhà
Thuê nhà ở là quan hệ hợp đồng, chịu điều chỉnh của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023. Với chủ nhà, điều quan trọng là ai ký hợp đồng. Có hai kiểu thường gặp:
- Một người đứng tên, những người khác ở ghép theo thoả thuận riêng với người đó. Chủ nhà chỉ làm việc với người đứng tên. Người ở ghép dọn đi là chuyện nội bộ của nhóm.
- Nhiều người cùng ký. Một người rút ra có thể cần chủ nhà đồng ý, và hợp đồng có thể phải sửa.
Dù kiểu nào, chủ nhà vẫn thu đủ tiền thuê cả căn. Việc một người đi không làm tiền nhà giảm xuống, nên câu hỏi thật sự là phần của người đi sẽ do ai gánh và gánh đến bao giờ. Bài này bàn cách tính giữa những người ở ghép; nếu có tranh chấp với chủ nhà hoặc giữa các bên, nên hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.
Tiền thuê: tính theo ngày hay theo thời hạn báo trước
Ví dụ căn hộ ba phòng, tiền thuê 7.500.000 đồng/tháng, ba người mỗi người 2.500.000. Ngọc dọn đi sau ngày 12 của tháng 3 (tháng có 31 ngày).
Tính theo ngày ở thực tế
Có hai cách quy đổi ngày, cho kết quả khác nhau:
| Cách tính | Phép tính | Ngọc trả cho tháng 3 |
|---|---|---|
| Theo số ngày thật của tháng | 2.500.000 × 12 ÷ 31 | 967.742 |
| Theo tháng chuẩn 30 ngày | 2.500.000 × 12 ÷ 30 | 1.000.000 |
Chênh 32.258 đồng. Tính theo tháng 30 ngày dễ nhẩm, nhưng sẽ lệch ở tháng 2 và các tháng 31 ngày. Tính theo ngày thật thì chính xác hơn. Chọn cách nào cũng được, miễn dùng thống nhất cho mọi người.
Tính đến hết thời hạn báo trước
Nếu nhóm đã thoả thuận "ai đi phải báo trước 30 ngày", và Ngọc báo ngày 1/3 rằng sẽ dọn ngày 12/3, thì Ngọc chịu tiền thuê đến hết 31/3, dù chỉ ở 12 ngày. Thời gian báo trước tồn tại để hai người ở lại có thời gian tìm người thay mà không phải gánh thêm 2.500.000 đồng mỗi tháng.
Nếu không có thoả thuận nào, hai người ở lại sẽ phải gánh phần của Ngọc: mỗi người thêm 1.250.000 đồng/tháng cho đến khi có người thay. Đây là lý do một bản thoả thuận ở ghép đơn giản, viết ngay từ ngày đầu, đáng giá hơn mọi cuộc tranh luận về sau.
Tiền cọc: ai trả lại cho người đi
Cọc thường bằng một hoặc hai tháng tiền thuê. Ví dụ cọc 7.500.000 đồng, mỗi người góp 2.500.000. Chủ nhà giữ cọc đến khi kết thúc hợp đồng thuê cả căn, kiểm tra nhà rồi mới hoàn. Ngọc đi giữa chừng nên chủ nhà không hoàn phần của Ngọc.
Cách xử lý phổ biến: người vào thay trả Ngọc 2.500.000, coi như mua lại phần cọc. Khi hợp đồng kết thúc, người thay sẽ nhận lại phần đó từ chủ nhà. Nếu chưa có người thay, hai người ở lại có thể trả trước cho Ngọc (mỗi người 1.250.000) rồi sau thu lại từ người thay, hoặc Ngọc chờ đến khi có người thay mới nhận.
Khấu trừ hư hỏng
Nếu khi đi, phòng Ngọc có hư hỏng do Ngọc gây ra (tường bẩn cần sơn, khoá hỏng), chi phí đó trừ vào phần cọc của Ngọc. Hư hỏng ở khu vực chung (bếp, phòng tắm) mà không rõ do ai, chia đều ba người. Nên chụp ảnh tình trạng phòng ngày Ngọc dọn đi, để người thay không phải gánh hư hỏng có từ trước.
Điện, nước, internet: chốt số ngày dọn đi
Điện nước tính theo kỳ hoá đơn, mà Ngọc đi giữa kỳ. Cách gọn: chụp ảnh công tơ điện và đồng hồ nước ngày 12/3. Phần tiêu thụ từ đầu kỳ đến 12/3 chia ba (hoặc theo công tơ phụ nếu có), phần sau chia cho những người còn ở. Khi có hoá đơn, giá bình quân mỗi số điện tính trên cả kỳ được áp cho cả hai đoạn.
Internet trả theo gói nhiều tháng là khoản dễ bị quên. Nếu cả nhóm vừa trả trước gói 12 tháng giá 2.400.000 đồng (mỗi người góp 800.000) và Ngọc đi sau 3 tháng, còn 9 tháng chưa dùng, tương đương 1.800.000 đồng. Phần của Ngọc là 600.000 đồng, người thay hoặc hai người ở lại trả lại cho Ngọc.
Đồ mua chung: giá trị còn lại tính thế nào
Một năm trước, ba người góp mua tủ lạnh 4.500.000 đồng, mỗi người 1.500.000. Ngọc đi, tủ lạnh ở lại. Phần của Ngọc đáng bao nhiêu?
Cách 1: khấu hao đều theo thời gian
Ước tính tuổi thọ sử dụng tủ lạnh 5 năm. Sau 1 năm, giá trị còn lại 4.500.000 × 4/5 = 3.600.000. Phần của Ngọc: 3.600.000 ÷ 3 = 1.200.000 đồng. Cách này gọi là khấu hao đường thẳng, dùng nhiều trong kế toán vì đơn giản.
Cách 2: theo giá đồ cũ trên thị trường
Tủ lạnh cũ một năm bán lại thường chỉ được khoảng một nửa đến hai phần ba giá mới. Giả sử giá thanh lý 2.700.000, phần Ngọc 900.000. Cách này sát giá thật hơn, nhưng Ngọc có thể thấy thiệt vì tủ vẫn chạy tốt.
Cách 3: Ngọc mang đi một món tương đương
Nếu nhóm còn đồ chung khác (nồi cơm, máy lọc nước), Ngọc có thể nhận một món giá trị tương đương thay vì tiền. Gọn khi các món có giá gần nhau.
Bảng quyết toán mẫu cho Ngọc
| Khoản | Ngọc phải trả | Ngọc được nhận |
|---|---|---|
| Tiền thuê tháng 3 (theo ngày thật, đã đóng trước 2.500.000) | 1.532.258 | |
| Phần cọc (người thay trả) | 2.500.000 | |
| Sửa khoá phòng Ngọc làm hỏng | 300.000 | |
| Điện nước đến ngày 12/3 | 210.000 | |
| Internet còn 9 tháng | 600.000 | |
| Tủ lạnh, khấu hao đều | 1.200.000 | |
| Cộng | 510.000 | 5.832.258 |
Ngọc nhận ròng 5.322.258 đồng. Dòng tiền thuê chỉ đúng khi Ngọc đã đóng trọn tháng 3 từ đầu tháng và người thay vào ở ngay từ ngày 13/3, trả phần còn lại của tháng. Nếu nhóm thoả thuận báo trước 30 ngày mà Ngọc báo muộn, dòng đó bằng 0. Mỗi khoản nên ghi rõ ai trả cho Ngọc: người thay trả cọc và phần tiền thuê, hai người ở lại trả phần tủ lạnh và internet, rồi bù trừ với số Ngọc còn nợ.
Góc nhìn hôm nay: một bản thoả thuận ở ghép một trang
Hầu hết rắc rối ở trên biến mất nếu nhóm viết sẵn một trang thoả thuận từ ngày đầu: ai đứng tên hợp đồng, mỗi người góp bao nhiêu cọc, thời hạn báo trước khi dọn đi, tiền thuê lẻ ngày tính theo cách nào, đồ mua chung khấu hao bao nhiêu năm. Không cần công chứng, chỉ cần mọi người cùng đồng ý bằng tin nhắn hoặc chữ ký. Khi có giá trị lớn hoặc tranh chấp, hãy hỏi luật sư, văn phòng công chứng, hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước ở tỉnh, thành phố nơi mình ở.
Câu hỏi thường gặp
Bạn ở ghép dọn đi giữa tháng thì tính tiền thuê thế nào?
Nếu không có thoả thuận báo trước, tính theo số ngày ở thực tế, chia theo số ngày thật của tháng hoặc theo tháng chuẩn 30 ngày. Nếu nhóm đã thoả thuận thời hạn báo trước, người dọn đi chịu tiền thuê đến hết thời hạn đó.
Tiền cọc của người dọn đi giữa chừng ai trả lại?
Chủ nhà thường chỉ hoàn cọc khi kết thúc hợp đồng thuê cả căn. Vì vậy người vào thay thường trả lại phần cọc cho người dọn đi, rồi sau này nhận lại từ chủ nhà.
Đồ mua chung khi ở ghép chia lại thế nào?
Có thể tính theo khấu hao đều, ví dụ tủ lạnh tuổi thọ 5 năm thì mỗi năm mất một phần năm giá trị, hoặc theo giá đồ cũ trên thị trường. Người ở lại trả người đi phần giá trị còn lại tương ứng.
Không có người thay thì ai trả phần tiền nhà?
Chủ nhà vẫn thu đủ tiền thuê cả căn, nên nếu không có thoả thuận khác, những người ở lại sẽ phải gánh thêm. Đó là lý do nên thoả thuận thời hạn báo trước ngay từ đầu.
Ở ghép có cần làm hợp đồng riêng không?
Không bắt buộc, nhưng nên có một bản thoả thuận ngắn ghi cọc, thời hạn báo trước, cách tính tiền lẻ ngày và đồ mua chung. Tranh chấp giá trị lớn thì nên hỏi luật sư hoặc trợ giúp pháp lý.