Khi nhiều phòng dùng chung một công tơ điện, cách chia sòng phẳng nhất là lắp công tơ phụ cho từng phòng, lấy tổng hoá đơn chia cho tổng số điện để ra giá bình quân mỗi kWh, rồi nhân với số điện mỗi phòng; phần điện dùng chung (hành lang, tủ lạnh, máy giặt) chia đều. Không nên để mỗi phòng tự tính theo biểu bậc thang như một hộ riêng, vì cộng lại sẽ luôn thiếu so với hoá đơn thật.
Vì sao tiền điện chung khó chia hơn tiền ăn
Tiền điện sinh hoạt ở Việt Nam tính theo bậc thang: những số điện đầu rẻ, càng dùng nhiều thì phần dùng thêm càng đắt. Hoá đơn của cả căn nhà được tính trên tổng số điện qua một công tơ, nên không có "giá một số điện" cố định. Nhà dùng 450 kWh trả giá trung bình cao hơn hẳn nhà dùng 150 kWh. Khi ba phòng chung một công tơ, câu hỏi thật sự là: ai được hưởng những số điện rẻ ở bậc đầu, và ai phải gánh những số điện đắt ở bậc cuối?
Câu trả lời ngắn: không ai cả. Bậc rẻ và bậc đắt là tính chất của cả hoá đơn, sinh ra vì mọi người dùng chung. Cách công bằng là trải đều giá bình quân cho mọi số điện.
Biểu giá dùng trong ví dụ
Ví dụ dưới đây dùng biểu sáu bậc với đơn giá gần đúng biểu điện sinh hoạt áp dụng từ tháng 5/2025, chưa gồm VAT. Biểu giá được điều chỉnh theo từng thời kỳ và từng có đề xuất thay đổi số bậc, nên khi tính thật hãy lấy biểu hiện hành do EVN công bố. Phương pháp chia không đổi dù đơn giá thay đổi.
| Bậc | Số điện trong tháng | Đơn giá (đồng/kWh) |
|---|---|---|
| 1 | 0 – 50 | 1.984 |
| 2 | 51 – 100 | 2.050 |
| 3 | 101 – 200 | 2.380 |
| 4 | 201 – 300 | 2.998 |
| 5 | 301 – 400 | 3.350 |
| 6 | từ 401 | 3.460 |
Nhà ba phòng ở ghép, cả tháng công tơ tổng chạy 450 kWh. Tiền điện năng: 50 × 1.984 + 50 × 2.050 + 100 × 2.380 + 100 × 2.998 + 100 × 3.350 + 50 × 3.460 = 99.200 + 102.500 + 238.000 + 299.800 + 335.000 + 173.000 = 1.247.500 đồng. Giá bình quân: 1.247.500 ÷ 450 ≈ 2.772 đồng/kWh. VAT cộng thêm theo phần trăm nên không làm thay đổi tỉ lệ giữa các phòng; chia trên số trước thuế hay sau thuế đều ra cùng tỉ lệ.
Ba cách chia và con số của từng cách
Mỗi phòng có một công tơ phụ, chốt số cùng ngày với công tơ tổng: phòng A dùng 90 kWh, phòng B 140 kWh, phòng C 180 kWh. Cộng 410 kWh. Còn 40 kWh là điện chung: đèn cầu thang, tủ lạnh, máy giặt, máy bơm nước.
Cách 1: chia đều theo phòng
Mỗi phòng 1.247.500 ÷ 3 ≈ 415.833 đồng. Đơn giản nhất, nhưng phòng A dùng chỉ bằng một nửa phòng C mà trả bằng nhau. Chỉ hợp khi các phòng dùng gần giống nhau, hoặc không có công tơ phụ.
Cách 2: giá bình quân nhân số điện, phần chung chia đều
Mỗi kWh trên công tơ phụ tính 2.772,2 đồng. Phần chung 40 kWh tương đương 110.889 đồng, mỗi phòng gánh 36.963 đồng.
| Phòng | Công tơ phụ | Tiền điện riêng | Phần chung | Phải trả |
|---|---|---|---|---|
| A | 90 kWh | 249.500 | 36.963 | 286.463 |
| B | 140 kWh | 388.111 | 36.963 | 425.074 |
| C | 180 kWh | 499.000 | 36.963 | 535.963 |
| Cộng | 410 kWh | 1.136.611 | 110.889 | 1.247.500 |
Cộng đúng bằng hoá đơn. Đây là cách được khuyên dùng.
Cách 3 (sai): mỗi phòng tự tính bậc thang như một hộ
Phòng A 90 kWh: 50 × 1.984 + 40 × 2.050 = 181.200. Phòng B 140 kWh: 201.700 + 40 × 2.380 = 296.900. Phòng C 180 kWh: 201.700 + 80 × 2.380 = 392.100. Ba phòng cộng 870.300 đồng, chưa kể điện chung, thiếu tới 377.200 đồng so với hoá đơn. Lý do: mỗi phòng đều "lấy" 50 số điện rẻ nhất của bậc 1, trong khi cả căn nhà chỉ có đúng 50 số như vậy. Cách này đẩy toàn bộ phần đắt của bậc thang cho người đứng tên công tơ, thường là chủ nhà hoặc người ký hợp đồng.
Khi không có công tơ phụ
Lắp công tơ phụ không tốn nhiều, nhưng không phải nhà nào cũng có. Khi đó có thể ước lượng theo thiết bị. Điều hoà là khoản lớn nhất: một máy 1 ngựa chạy 8 tiếng mỗi đêm thường tiêu thụ khoảng 4–7 kWh tuỳ máy thường hay biến tần, tức 120–210 kWh mỗi tháng, đủ đẩy cả căn nhà lên bậc cao. Bình nóng lạnh, bếp từ, máy sấy là các khoản tiếp theo. Đèn, quạt, sạc điện thoại thì nhỏ.
Một cách thoả hiệp nhiều nhóm ở ghép dùng: chia đều phần "nền" (tháng không ai bật điều hoà, chẳng hạn 200 kWh), còn phần vượt nền chia theo số giờ chạy điều hoà mỗi phòng tự ghi. Không chính xác như công tơ phụ, nhưng dễ chấp nhận hơn chia đều trong mùa nóng.
Nhà trọ có chủ: định mức theo số người
Ở phòng trọ thu tiền điện theo giá chủ nhà đặt, người thuê hay thắc mắc vì sao đơn giá cao hơn bậc 1 nhiều. Một phần lý do chính là phép tính ở cách 3: chủ nhà đứng tên công tơ tổng, phải trả theo bậc thang của tổng số điện cả dãy trọ.
Các quy định về giá điện của Bộ Công Thương từ nhiều năm nay có cơ chế dành cho người thuê nhà: khi chủ nhà kê khai số người thuê với bên bán điện, công tơ được cấp định mức theo số người, cứ bốn người tính là một hộ. Ví dụ bảy người thuê được tính 1,75 định mức, các ngưỡng bậc giãn ra 1,75 lần (bậc 1 lên 87,5 kWh, bậc 2 lên 175 kWh…). Với cùng 450 kWh, tiền điện năng theo biểu trên giảm từ 1.247.500 xuống khoảng 1.069.000 đồng. Chi tiết thủ tục và điều kiện có thể thay đổi theo văn bản mới; người thuê nên hỏi điện lực nơi mình ở và đề nghị chủ nhà kê khai.
Những điều nên thống nhất từ đầu
- Chốt số cùng ngày: chụp ảnh công tơ tổng và các công tơ phụ cùng lúc, đúng ngày điện lực ghi chỉ số (in trên hoá đơn). Lệch vài ngày là lệch cả chục kWh.
- Công tơ phụ không phải công tơ của điện lực: nó chỉ để chia trong nhà. Tổng các công tơ phụ thường nhỏ hơn công tơ tổng vì có điện chung và sai số thiết bị; phần chênh xử lý như điện chung.
- Thiết bị chung: tủ lạnh, máy giặt, wifi, máy lọc nước nên gắn vào một ổ riêng không qua công tơ phụ, để rõ ràng là điện chung.
- Người vắng dài ngày: vắng cả tháng thì phần chung có thể giảm theo số ngày ở, nhưng phần nền (tủ lạnh vẫn chạy) vẫn nên góp.
| Tình huống | Cách chia gợi ý |
|---|---|
| Có công tơ phụ từng phòng | Giá bình quân × số điện riêng, điện chung chia đều |
| Không có công tơ phụ, mức dùng tương tự | Chia đều theo phòng hoặc theo người |
| Không có công tơ phụ, có phòng bật điều hoà nhiều | Chia đều phần nền, phần vượt theo giờ chạy điều hoà |
| Thuê trọ, chủ nhà thu theo đơn giá riêng | Hỏi về định mức theo số người thuê |
Góc nhìn hôm nay: đọc hoá đơn trước khi chia
Hoá đơn điện ghi đủ chỉ số cũ, chỉ số mới, số kWh từng bậc và tiền thuế. Lấy dòng tổng tiền chia cho tổng kWh là ra giá bình quân thật của tháng, kể cả VAT, khỏi cần tra biểu. Dựng một bảng tính nhỏ: cột chỉ số công tơ phụ đầu kỳ, cuối kỳ, số kWh, rồi một ô giá bình quân. Mỗi tháng chỉ cần điền hai con số. Ai muốn tìm hiểu vì sao điện bậc thang lại được thiết kế như vậy, đọc thêm về biểu giá khối tăng dần (increasing block tariff) mà nhiều nước châu Á cùng dùng.
Câu hỏi thường gặp
Chia tiền điện phòng trọ dùng chung công tơ thế nào cho công bằng?
Lắp công tơ phụ cho từng phòng, lấy tổng hoá đơn chia tổng số điện để ra giá bình quân, rồi nhân với số điện của mỗi phòng. Phần điện dùng chung như hành lang, tủ lạnh, máy giặt thì chia đều. Tổng luôn khớp hoá đơn.
Vì sao không nên để mỗi phòng tự tính theo bậc thang?
Vì cả nhà chỉ có một bộ bậc thang trên công tơ tổng. Nếu mỗi phòng đều tính bậc 1 giá rẻ cho mình, tổng cộng lại sẽ thiếu nhiều so với hoá đơn, và người đứng tên công tơ phải bù phần thiếu.
Không có công tơ phụ thì chia tiền điện sao?
Nếu các phòng dùng gần như nhau thì chia đều. Nếu có phòng bật điều hoà nhiều, chia đều phần điện nền rồi chia phần vượt theo số giờ chạy điều hoà mà mỗi phòng tự ghi lại.
Người thuê trọ có được tính giá điện bậc thang không?
Theo cơ chế trong các quy định giá điện của Bộ Công Thương, khi chủ nhà kê khai số người thuê, công tơ có thể được cấp định mức theo số người, bốn người tính một hộ. Thủ tục cụ thể nên hỏi điện lực địa phương.
Giá bình quân mỗi số điện tính thế nào?
Lấy tổng tiền trên hoá đơn chia cho tổng số kWh tiêu thụ trong kỳ. Con số này đã gồm cả bậc rẻ, bậc đắt và VAT nếu lấy tổng sau thuế.